Skip to main content

Full text of "Sticusa Knipselkrant no. 65 (Februari 1985)"

See other formats


NN STICUSA 


ja) 





 BEURS- EN Net JW Ere: 


ES) 





Archeologie op de Benedenwinden 


WINSTPROJEKT Voor BUITENLANDERS 


WILLEMSTAD -In de radio rubriek ” De Neabriandee Antillen ”, die 
7 december 1984'via de radiozender Hilversum 2 werd uitgezonden, 
vond er een vraaggesprek plaats tussen de heren Klaas’Samplonius 
Sterks over Antilliaans archeologisch aardewerk. Uit dit giaarsespren 
hebben wij de belangrijkste punten verzameld. 


Onderzoek 


Er is op dit moment nog vrij 
weinig bekend over de hele ar- 
cheologie van de Antillen. Het 
begint nu van de grond te ko- 
men, zeker voor wat betreft 
Aruba, waar ze bezig zijn met 
een systematisch archeologisch 
onderzoek. De ceramische cul-- 
tuur van de’ Antillen moet 
worden gedateerd tussen 1000 
en 1500 na Christus. Een be- 
langrijke Antilliaanse collectie 
is de Van Heeckeren-collectie, 
die werd verzameld door de 
heren van Heeckeren en Durie 
in 1960. Deze twee heren heb- 
ben aan de hand van opper-- 
vlaktevondsten en proefopgra-- 
vingen aardewerk verzameld op 
de Benedenwindse Eilanden De 
bedoeling was om het opgegra-- 
ven aardewerk nader te bestu- 
ieren, maar daar is helaas niets 
van terecht gekomen. Op Cu- 
racao is men bezig met het op- 
zetten van een. Antropologisch 
Archeologisch. „Instituut, maar 
dat is nog in de prille beginfase. 


Venezuela 


Het aardewerk, dat op de Be- 
- nedenwinden is gevónden, ver- 
toont overéénkomsten met 
vondsten uit Venezüela. Het is 
een cultuur, die afkomstig is 
van het vasteland van Vene- 
zuela, het noord-westen en de 
cultuur wordt’ genoemd naar 
een plaats aldaar, ”Dabajuro ” 
" Niet alleen vondsten van deze 
cultuur zijn bekender zijn ook 
aanwijzingen, dat er contacten 
zijn geweest met andere regio’s. 


Op Aruba is er-o.a, eer stempel 
gevonden, die duidelijke overé- 


eenkomsten _ vertoort met 
stempels uit Tahiti en Sarto 
Domingo. Daarnaast wordt er 
op Aruba materiaal gevonden 
uit de Valenciowit- cultuur en 


die komt iets verder uit het 
oosten van Venezuela 


Kwaliteit 


Het materiaal wat op Aruba, 
Bonaire en Curacao werd en 
wordt gevonden tonen in grote 
mate overéénkomsten met 
elkaar. Er mag gerust worden 
gesteld, dat het één en dezelfde 
culturele ontwikkeling is. Er 
zijn echter wel marginale ver- 
schillen. De verschillen zitten 
enerzijds in de kwaliteit van 
het aardewerk, het materiaal 
van Bonaire is kwalitatief iets 
minder dan b.v. van Aruba. 


Daarnaast wordt op het mate-- 
riaal van Bonaire en Curacao 
grote rode punten aangetroffen 
iets wat op het, op_ Aruba, ge- 
vonden aardewerk “ontbreekt. 
Het materiaal van Curacao en 
Bonaire is iets meer beschil- 
derd. 


Amigoe 


Politiek 


De interesse voor het archeolo- 
gisch onderzoek begint op de 
Antillen te groeien. Alleen wat 
ontbreekt is, een goede juridi- 
sche regeling, met als gevolg, 
dat er op dit moment nog een 
vrij grote handel is in archeolo- 
gica door huitenlanders. De van 
Heeckeren-collectie is terug op 
Curacao, maar Aruba begint 
natuurlijk te zeggen, wat op 
ons grondgebied is gevonden 
behoort aan ons toe, Dit is na- 
tuurlijk jammer, omdat poli- 
tieke verwikkelingen het we-- 
tenschappelijk onderzoek kun- 
nen doorkruizen, 


Prae=-ceramlek 


Over de prae-ceramische cul- 
tuur is haast niets bekend, er 
zijn nauwelijks dateringen van. 
Vindplaatsen, die open en 
bloot liggen, zijn nog onbe-- 
kend. Het zou een goede zaak 
zijn als de eilanden zouden 
worden afgelopen en de vind- 


‚plaatsen zouden worden, gelo- 


kaliseerd en op kaart gezet. 


MAANDAG 28 JANUARI 1985 


ne EE den in BA MAANEN] 


Sociaal-taalkundige 
verzorgde lezing 


WILLEMSTAD De bekende 
sociaal- taalkundige Prof dr Jo- 
sua Fishman is op dit moment op 
Curacao aanwezig voor een kor- 
te vakantie. Maar hij heeft het 
niet kunnen nalaten toch het een 
en ander werk te verrichten van- 
uit zijn vak. Zo heeft hij gespro- 


ken met de Centrale Overheid en 
ook met de Eilandelijke Over- 
heid over het invoeren van het 
papiamentu in het onderwijs. 
Onlangs hield hij een lezing voor 
functionarissen van het Depar- 
tement van Onderwijs, waarbij 
het thema "”idioom” centraal 
stond. Ook bezocht Fishman en- 
kele basisscholen om zo een in- 
druk te krijgen van ons school- 
systeem. 


65 


KNIPSELKRANT 


els 


Amigoe 


DINSDAG £9 JANUARI 1985 


Piano- 
Workshop 


WILLEMSTAD — De Cura- 
caose Kunstkring organi- 
seert in februari in samen- 
werking met het CCC en het 
de VGKS wederom een 
workschop voor pianisten 
onder leiding van Harold 
Martina. _ 

De workshop is toegankelijk 
voor alle geinteresseerden. De 
voertaal is engels. Zes pianisten 
brengen ieder ongeveer een half 
uur muziek ten gehore. Deze mu- 
ziek dient als uitgangspunt en 
wordt door de heer Martina ver- 
der besproken en uitgediept. De 
pianisten die tijdens de 
workshop spelen zijn: Marijse 
Doest, Iman Landheer, Bettie 
Leverman, Ruth Linder, Harold 
Martina Jr. en Robert Rojer. 

De workshop wordt gehouden 
in het auditorium van het CCC 
(Koninginnenlaan z/n, Emmas- 
tad) op vrijdag 8 februari van 
half negen tot half elf ’s avonds, 
op 9 februari van negen tot 
twaalf uur ’s ochtends en op zon- 
dag 10 februari van tien tot 
twaalf uur ’s morgens. Verder op 
de dagen 10 februari tot 16 febru- 
ari dagelijks van half negen tot 
half elf ’s avonds en de laatste 
dag, 16 februari van negen uur ’s 


morgens tot twaalf uur. Het is 
niet vereist dat men alle dagen 
aanwezig is. Men kan zich op het 
kantoor van Dr. Rojer inschrij- 
ven op de Tamanaco- straat 24 
tijdens de ochtenduren van ne- 
gen tot twaalf uur en niet in het 
weekend. Het inschrijfgeld be- 
draagt 25 gulden per persoon. 
Degenen die fotocopieën van de 
gespeelde muziek willen hebben 
kunnen dit tot uiterlijk 1 febura- 
ri opgeven. Voor deze copieën 
(163 pagina's) betaalt men 33 
gulden extra. 


De Beurs 








DEN HAAG - In de werkka- 
mer van gevolmachtigd mi- 
nister mr. G.T. Hernandez 
werd op 19 januari jl. het 
eerste exemplaar aangeboden 
van het “Sociaal-wetenschap- 
pelijk onderzoek Nederlandse 
Antillen; Inventarisatie 
(1967-1984) en prioriteiten”, 
dat onlangs door de Carai- 
bische Afdeling van het Ko- 
ninklijk Instituut voor Taal, 
Land- en Volkenkunde 
(KITLV) te Leiden is uitge- 
geven. De inventarisatie van 
het sociaal-wetenschappelijk 
onderzoek werd verricht door 
drs.) Ingrid Koulen en drs. 
Ger: Oostindie, beiden ver- 
bonden aan het Koninklijk 
Instituut voor Taal, Land- 
en volkenkuride te Leiden. 
Een commissie van deskun- 
digen onder voorzitterschap 
van prof. dr. J.D. Spekman 
begeleidde de werkzaamhe- 


den, es 
Het aangeven van priorti- 


teiten voor het onderzoek 
lag in handen van een Antil- 
liaanse werkgroep. Het pro- 
jekt is dus. het resúltaat van 
een gezamenlijk Antilliaans- 
Nederlandse onderneming. 
Doelstelling van dit projekt 
was een inventarisatie te ma- 


ken van het met betrekking 


tot de Nederlandse Antillen 
verrichte sociaal-wetenschap- 
pelijk onderzoek, alsmede 
prioriteiten te stellen voor 
toekomstig onderzoek, Bij de 
aanbieding waren. aanwezig 
prof. dr. J.D. Spekman, drs. 
Ingrid Koulen, drs. Gert Oost- 
indie en mw. Daphne van 
Schendel-Labega, die de Ge- 
volmachtigd Minister in de 
adviescommissie van KITLV 
vertegenwoordigt en het 
a Hoofd van de Afdeling Kultu- 


rele Zaken van het Antil- 
lenhuis, de heer Ronnie Mar- 
tina. Minister Hernandez zei 
bij deze gelegenheid o.m dat 
sinds hij in functie is in Den 
Haag, het hem is opgevallen 
dat een groot aantal projek- 
ten het resultaat zijn van een 
goede samenwerking tussen 
Nederlandse en Antilliaanse 
instanties Op de foto v.l.n.r.: 
mw. Daphn? van Schendel 
Labega, prof. dr. J.D. Spek- 
man, Gevolmachtigd Minis- 
ter mr. G.T. Hernandez, drs. 
Ingrid Koulen en drs. Gert 
Oostindie. 







Woensdag 30 januari 1985 


men en en er, 


De Beurs 





ORANJESTAD — Afgelopen 
vrijdag bracht de voorzitter van 
de Prins Bernhard Stichting de 
heer J.H.L. Meerdinck een be- 
leefheidsbezoek aan de gezag- 
ber van Aruba de heer Pedro 
Bislip. De heer Meerdinck werd 
vergezeld door zijn echtgenote 
en de Antilliaanse vertegenwoor- 
diger van de Stichting de heer 









Dinsdag 29 januari 1985 





Felipito Tromp. 

Doel van het bezoek van de heer 
Meerdinck aan Aruba vormt de 
desprekingen met de heer Tromp 
over diverse belangrijke zaken de 
Stichting betreffende. De Prins 
Bernhard Stichting stelt zich 
ten doel bijstand te verlenen op 
het gebied van cultuur, weten- 
schap en natuurbehoud. 


( 


| 


VERE peen eers pT 





L edenhdiehhed 


_SEAQUARIUM WORDT GROOTSTE 
__VAN HET CARIBISCH GEBIED 


WILLEMSTAD - Curacao Seaquarium is officieel nog niet open, 
\ maar reeds wijd-bekend. Een prachtig voorbeeld van particulier ini- 
tiatief, waarbij durf, doortastendheid en vakmanschap op de 
voorgrond treden. Het hele projekt is professioneel opgezet door 
initiatiefnemer en coördinator Adriaan “Dutch” Schrier, maar ook 
het perscommuniqué, dat gisteren tijdens een persconferentie, werd 
uitgereikt, aan de vertegenwoordigers van de publiciteits-media. Het 
Curacao Seaquarium is opgezet als een rekreatie-projekt met eduka- 
tieve oogmerken, zowel voor de lokale bevolking als voor de buiten- 


landse bezoekers. 


Het Curagao Seaquarium is 
het grootse in haar soort, voor 
wat betreft het Caribisch 
Gebied. Als het seaquarium in 
maart officieel geopend zal zijn, 
is het driemaal zo groot als 
dat van St. Thomas en is dan 
het grootste rekreatiecentrum 
van het Caribisch Gebied. De op- 

ervlakte van het projekt be- 
draagt 3.700 vierkante me- 
ter. Het hoofdgebouw heeft 75 
aquaria, die qua inhoud varië 
ren, van 3000 tot 11.000 liter. 

Hierin worden uitsluitend vis- 
sen en andere zeeleven, die in de 
zee rondom Curagao leven, 
ondergebracht. : 

In de wateren rondom Cu- 
racao zijn er meer dan 400 ver- 
schillende soorten vis, 150 
soorten koralen en een paar 
honderd lagere diersoorten, zo- 
als annemonen, zeesterren, 
kreeften, krabben e.d. Dit zee- 
leven zal zoveel mogelijk in de 
aquaria worden tentoongesteld. 
Om dit te verwezenlijken zullen 


WILLEMSTAD — Eer ge- 
deelte van de houten brug 
van het Curacao Seaquarium. 


24 pompen constant draaien, 
om per uur, 300.000 liter zee- 
water door de bakken te 
pompen. 


Financiering 


De financiering is tot stand 
gebracht door lokale zakenlie- 
den en bankinstellingen. De eer- 
ste fase van het projekt kost 
2.4 miljoen gulden. De over- 
heid heeft ook haar bijdrage ge- 
geven door, vanaf het Princess 
Beach Hotel naar het Curacao 
Seaquarium een weg aan te leg- 
gen. Lokale bedrijven hebben 
hun steentje bijgedragen door 


als sponsor van de verschillende 
aquariums te fungeren. Mo- 
menteel zijn er reeds 5.500 lo- 
kale mensen als lid ingeschre- 
ven. De bedoeling is, dat het 
projekt zonder donaties of 
subsidies van de overheid gaat 
draaien. Het moet een echt lo- 
kaal projekt worden, door lo- 
kale mensen gefinancierd, 
gemaakt en geleid. 








WILLEMSTAD _— De! 
aquaria in het hoofdgebouw 
van het Seaquarium herber- 
gen een pracht aan zee- 
leven, zoals dat in de wateren 
rond ons eiland voorkomt. 


De werkzaamheden begon- 
nen officieel 9 januari 1984 en 
de bouw heef; 12 maanden in 
beslaggenomen, hierbij zijn 25 
mensen betrokken geweest. Mo- 
menteel zijn er 25 mensen werk- 
zaam bij het Seaquarium en als 
de eerste fase geheel voltooid is, 
zullen, er 40 arbeidsplaatsen zijn. 

* De scholen kunnen van het 
Seaquarium gebruik , maken, 
door excursies te organiseren, de 
kinderen kunnen op deze ma 
nier kennis nemen van het le- 
ven onder zee. Het Curacao 
Seaquarium kan twee klassen 


Vervo l 
EN Ae 


me VV ae en 


Vervolg Seegzaarium 


per dag verwerken. Voor deze 
excursies is er een specifieke 
schoolklas en een projectie-ka- 
mer aan wezig. 

Naast het bezichtigen van de 
aquaria is het ook mogelijk het 
gehele projekt te 
gen. Hiervoor is een houten 
brug aangelegd, Afhankelijk van 
de plaats, kan de zee wor- 
den bewonderd en kan men 
naar de grotere vissen kijken, die 
in verschillende vijvers zijn 
ondergebracht. Ook is er een 
hooggelegen terras van waar- 
uit men een goed uitzicht 
heeft over de zee. Voorts is er 
een souvenir-winkeltje, een mo- 


derne keuken en een zeer gezel- 


lige bar. 


plannen 


Binnen niet te lange tijd, zal 
het Curacao Seaquarium een 
haaienkanaal, een dolfijnen- 
pool, een jachthaven en een 
privéstrand met 25 bungalows 
hebben. Men kan lid worden 


van het Curacao Seaquarium., 


Dit betekent, dat een lid ge- 
durende een jaar ten alle tij- 
den toegang heeft tot het sea- 
quarium en dat men de film- 
avonden en andere shows, die 
worden georganiseerd, ook gra- 
tis kan bijwonen. Het lidmaat- 
schap is gesteld op fl. 30.- voor 
volwassenen en f. 15,- voor kin- 


bezichti- , 





deren tussen de 2 en 15 jaar. 
Gezinnen met meer dan 2 kin- 
deren onder de 15 jaar betalen 
echter het maximum van fl. 
90,00 per gezin. Het Curacao 
Seaquarium is reeds iedere dag 


open en de bezoekuren zijn van 
10.00 uur ’s morgens tot 10.00 
uur ’s avonds. Het is meer dan 
de moeite waard om een be- 
zoek te brengen aan het Cu- 
ragao Seaquarium. 





WILLEMSTAD — Eén vun 
de fraaie vijvers buiten net 
hoofdgebouw van het Cura 
cao Seaquarium. 





mmm 


8 AMIGOE DONDERDAG 31 JANUARI 1985 


nn 


ORANJESTAD —Inde Open- 
bare bibliotheek is deze week een 
Micro reader-printer in bedrijf 
gesteld. Dit apparaat is een ge- 
schenk van de Sticusa ter gele- 
genheid van de opening van het 
nieuwe bibliotheek -gebouw. De 
bibliotheek is al geabonneerd op 
tijdschriften die op micro-fiche 
zijn opgenomen en die nu door 
middel van de Micro reader- 
printer aan het publiek vertoond 
kunnen worden. Bij de foto: de 
Micro-reader-printersin werking 
voor een aantal bezoekers. 





VRIJDAG 1 FEBRUARI 1985 





Antilliaan-Nederlander: 


Een haat- of een 


liefde-verhouding”? 





RONNIE MARTINA 
hoofd Pers- en Cuturele Zaken 


IN NEDERLAND leven en 
werken momenteel 43.000 An- 
tillianen. Dat is het laatste offi- 
ciële cijfer. Antilliaanse wel- 
zijnsverenigingen zijn overal in 
Nederland actief. Er bestaat 
zelfs een overkoepelend orgaan 
’Plataforma’, waarin op hoog 
journalistiek niveau de relatie 
van de Antilliaan in Nederland 
met de hem omringende au- 
tochtone Nederlanders wordt be- 
sproken. Ondanks het in acht ne- 
men van de spreekwoordelijke 
Antilliaanse beleefdheid, on- 


danks verstandelijke pogingen : 


tot mildheid komt de Neder- 
landse lezer niet los van het ge- 
voel van een niet verwerkte frus- 
tatie die spreekt uitde in dit blad 
geplaatste artikelen. 


Wij hadden over dit onderwerp 
een gesprek met de heer Ronnie 
Martina, sedert 1974 hoofd van 
de afdeling Perszaken van het 
Kabinet van de Gevolmachtigde 


Minister van de Nederlandse, 


Antillen in Den Haag. Een twee- 
de aanleiding tot dit gesprek 
vormde het feit dat hij sedert een 
maand tevens de legale erfge- 
naam is van de taken die tot dan 
vervuld werden door Luis H. 
Daal als hoofd van de afdeling 
Culturele Zaken. 
PERS EN CULTUUR E 
»Ofschoon ik het betreur dat 
collega Daal op leeftijdsgronden 
zijn fuctie heeft moeten neerleg- 





gen, kan ik U verzekeren, dat er 
geen gaten zullen vallen in het 
culturele beleid,” zegt de heer 
Martina bij de opening van ons 
gesprek. ”Wel zal ik het werk 
misschien op een andere manier 
aanpakken. Dat is een kwestie 
van persoonlijkheid.” 


U hebt tien jaar naast elkaar 
gewerkt. Kwamen Daal en U 
tegelijk aan?”Toen ik aantrad in 
1974 was Daal er nog niet. Ik 
kwam door een toeval binnen. Ik 
studeerde namelijk een half jaar 
al culturele antropologie in 
Amsterdam. De toenmalige pre- 
mier Evertsz kwam naar Neder- 
landen zou worden geïnterviewd 
door Ad Langebent van KRO- 
Brandpunt. Toen zochten ze een 
Antilliaan die bekend was met 
televisiewerk en dat was ik. IK 
had namelijk door een reeks van 
televisieprogramma’s waaraan 
ik op Curacao had meegewerkt, 
een tamelijk grote bekendheid. 


Een geprek bij een culturele 
ontmoeting, V.l.n.r. Babalú 
(Bess), Ronnie Martina en Luis 
Daal. 


Ook anderzijds doordat ik daar 
intens betrokken was bij het ver- 
enigingsleven. De vraag lag 
misschien wel een beetje voor de 
hand. 

Ik maakte een gok. Van de ze- 
ven vragen die ik meende te kun- 
nen voorzien, waren er vijf in de 
roos. Toen zei men op het Kabi- 
net: waarom kom je toch niet hier 
werken? Dat heb ik eerst gedaan 
als bijbaan. Maar al spoedig 
bleek dat de combinatie stude- 
ren in Amsterdam en werken in 
Den Haag onmogelijk was. Mijn 
. 
vrouw kreeg daardoor ook onvol- 
doende aandacht. Omdat de 
toenmalige Gevolmachtigde Mi- 
nister, drs. R.F. Pieternella, zelf 
een hardwerkend en precies man 
was en ik de dingen graag goed 
doe, schoot de studie er op de 
duur bij in. Het werk was trou- 
wens helemaal in mijn lijn. Alle 
Antillianen die langs kwamen 
kenden me min of meer en ik kon 
hen van dienst zijn. Ik verzorgde 
contacten. Als het kunstenaars 
waren, individuele of hele bands, 
verzorgde ik de public relations. 
Je zou kunnen zeggen dat in die 
begintijd pers en cultuur met el- 
kaar verloofd waren. Door de 


komst van Daalis het niet tot een 
huwelijk gekomen. 


Trouwens toen ik eenmaal be- 
sloten had perschef te blijven, 
calculeerde ik daarbij in me voor 
een jaar of vier, vijf te verbinden 
en dan naar Curacao terug te 
gaan. Nu zit ik er nog. Ik heb er 
geen spijt van. Jullie hebben een 


pracht land.” 


Meent U dat nou echt? 

”U denkt natuurlijk aande woor- 
den van Wim Kan: Wij hebben 
een pracht land. Alleen zou het 
overdekt moeten zijn … Nee, ik 
geloof dat veel Antillianen er net 
zo over denken. Ze durven het al- 
leen niet hardop te zeggen. Voor- 
al de culturele mogeli kheden 
zijn hier zo groot. Je gaat op een 
zaterdagavond naar de schouw- 
burg of naar de opera in Den 
Haag en de volgende zondag 
neem je de auto en in drie kwar- 
tier zit je in het Heilige der Heili- 
gen, het Concertgebouw in 
Amsterdam. En als je wat vroe- 


Vervo\a 
EON 


vervol 9 


FAVES en 


EENS WEE SA q 





Een spreekbeurt in het kader 


van de toeristische promotie. 





ger weggaat kan je ook nog een 
tentoonstelling bekijken op we- 
reldtopniveau op het gebied van 
de beeldende kunst. Viel er dan 
niet een gaat in het werk toen 
Daal aantrad? “Bepaald niet. Er 
bleven veel raakvlakken be- 
staan tussen P.R. en Cultuur. 





Simplistisch gezegd: Luis deed 
de grote K. mijn afdeling de klei- 
ne k's daaromheen. In die tijd 
signaleerde men voor het eerst 
de grote behoefte onder de toen 
20.000 zielen tellende Antilli- 
aanse gemeenschappen in Ne- 
derland aan uitingen van thuis: 
De overkomst van musici, van 
bands, van dansers, klein- 
kunstenaars werd bevorderd. Ik 
kreeg het er druk genoeg mee. 
Als perschef diende ik bovendien 
mijn Minister dikwijls naar een 
dergelijke voorstelling te verge- 
zellen. 


Daarnaast hadden alle zaken 
die Daal entameerde een P.R. 
aspect. Weer zat ik met mijn 
neus bovenop de cultuur. De ver- 
loving was dan misschien wel 
verbroken, P.R. was nog altijd 
een beetje verliefd. 

Je zou kun- 
nen zeggen dat we nu bezig zijn 
de verloving te herstellen. Dat 
heeft natuurlijk wel voeten in de 
aarde, want mijn collega heeft de 
dameopgevoed tot een voorname 

persoonlijkheid.” 


Hadden de achtereenvolgende 
Gevolmachtigde Ministers nu 
veel invloed ook op het cultuur- 
werk dat Daal verrichtte? 


6 






vR MOEN ENC 


Hun inzichten waren uiterst ver- 
schillend, niet in het minst als 
gevolg van hun persoonlijke 
aanleg. Alsik het omwille van de 
duidelijkheid onparlementair 
onder woorden mag brengen: ze 
varieerden van Filistijnen tot 
echte kunstenaars. En als ik de 
niet-kunstzinnigen dan apart 
neem, dan zijn die weer onder te 
verdelen in twee categorieën de 
eerste wenste de Antilliaanse 
cultuur gebracht te zien naar de 
Antillianen in Nederland, de 
andere, met naar mijn indruk 
meer visie, begrepen dat je de 
Antilliaanse cultuur in de eerste 
plaatsaan de Nederlanders moet 
laten zien.” 

Maar dat laatste deed toch de 

STICUSA? 

“De STICUSA heeft er inder- 
daad heel veel aan gedaan, maar 
hun activiteit mist de typisch 
Antilliaanse touch. Dat is geen 
verwijt, want het is een Neder- 
landse instelling, met weliswaar 
in het bestuur een paar Antillia- 
nen —Jules de Palm en tot voor 
een maand Daal — maar de uit- 
voerenden zijn allemaal Neder- 
landers. Het zou prachtig zijn als 
we die Antilliaanse touch er van 
onze kant in zouden kunnen 
brengen. Dat heeft Daal per- 
soonlijk in zekere zin gedaan. Hij 
heeft gewerkt op twee fronten: 
met de goedkeuring van de Ge- 
volmachtigde Minister heeft hij 
in allereerste plaats er naar toe 
gewerkt dat de Antilliaan be- 
wuster werd van zijn eigen cultu- 
reel erfgoed, met een grote na- 
druk op de eigen taal, het Papia- 
mentu, maar ook door het uitdra- 
gen van culturele prestaties, via 
schilderijen- en historische ten- 
toanstellingen, het toegankelijk 


maken door het vertalen zoals 
bijvoorbeeld voor ‘Met eigen 
stem’. 


Daal was niets minder 
—ook wel enigszins in eigen 
ogen geloof ik— dan een profeet: 
Make right in the desert a 
highway … Niet een met een ke- 
melsharen mantel, maar één die 
graag een goedbelegde boter- 
ham eet, welk feit aan zijn roe- 
pingsidee geen afbreuk doet. In 
feite is hij een exponent van de 
vele Antillianen hier in Neder- 
land die van gevoelen zi n dat de 
Hollander zich bewust afsluit 
voor de betekenis van de Antilli- 
aanse cultuur en verzet pleegt 
tegen Nederlands cultuu- 
raanbod.” 


”U spreekt hier onder elkaar 
ook Papiamentu. Uit verschil- 
lende opmerkingen is me duide- 
lijk geworden dat U de taal niet 
alleen tot in de kleinste bijzon- 
derheden meester bent, maar 
dat dit U niet belemmert van het 
ene ogenblik op het andere op het 
Nederlands over te gaan. Bete- 
kent dat nudat Ude lijn van Daal 
gaat loslaten? 


“Laat mij U mogen uitleggen 
hoe ik tegenover mijn taak als 
Antilliaans cultuurdrager sta. 
We spreken dan over persoon- 
lijkheid. Welnu, ik ben geen pro- 
feet. Ik ben een dienaar, een 
brugfiguur, een instrument dat 
kan helpen de Antilliaanse cul- 
tuur uit te dragen. Hoe goed de 
gedachte in het verleden ook was 
de Antilliaanse cultuur van 
thuis naar hier te halen ten be- 
hoeve van de Antilliaanse ge- 
meenschap, de waarde van cul- 


tuuroverdracht naar de au- 
tochtone Nederlanders kan niet 
hoog genoeg worden aangesla- 
gen. Kijk, die Antillianen hier 
weten met hun aantal van meer 
dan 40.000 zelf wel de weg. 


Ze hebben, omdat het meren- 
deel van de Benedenwinden 
komt, zichzelf met hun taal een 
fort gebouwd waarbinnen zij An- 
tilliaan kunnen zijn. De Antilli- 
aan beklaagt zich dat de Neder- 
landers zo weinig over hem we- 
ten. 


Dat betekent voor mij, in 
mijn combinatie van persman en 
cultureel voorlichter, dat we niet 
de juiste manier hebben gevon- 
den om ons ondanks ons aantal 
onder de Nederlanders in posi- 
tieve zin te manifesteren. We 
doen het misschien helemaal 
verkeerd. Ik geloof te weten dat 
we vele levensgrote bokken 
schieten. Een voorbeeld: De An- 
tillianen kregen van de NOS 
zendtijd voor een eigen radiop- 
rogramma. Het heet Tambuen 
iedere zondag te beluisteren. 


Aanvankelijk was het een Ne- 
derlandstalig programma. Nu 
niet meer. Het wordt gebracht in 
het Papiamentuen richt zich uit- 
sluitend op de Antilliaan in Ne- 
derland. Dat is een bok, een ge- 
miste kans. In de eerste plaats 
kent iedere hier levende Antilli- 
aan Nederlands, want het was 
thuis de schooltaal en in het le- 
ven van alledag moet hij ook Ne- 
derlands spreken, in zi n werk, 
bij de slager, bij de bakker, op de 
markt. Nederlanders kunnen 
niet luisteren, want ze verstaan 
geen Papiamentu. We snijden 
onshiermee in het eigen vlees. 

Ik 
heb mijn lesje wel geleerd in de 
jaren dat ik hier werk. Een klein 
voorbeeld uit mijn eigen prak- 
tijk, toen ik ook de plar 
missloeg: ik kreeg een telefoo. 
tje in het Nederlands. 

Ik hoor 
aan de intonatie van de man die 
opbelt dat hij geen autochtone 
Nederlander is. 'Bent U Antilli- 
aan?’ vroeg ik hem. 'Jawel,’ 
antwoordde hij. Waarom 
spreekt U dan geen Papiamen- 
tu?’ was mijn volgende vraag. 


Zijn antwoord was zo iets als een 
draai om de oren: ‘Omdat ik een 
Sabaan ben.’ 

Dat brengt mij op een ander 
punt. 

Ik ben mij bewust dat ik 
door mijn tienjarig verblijf hier 
aangepast ben geraakt. Nu laat 
het woord aanpassen een nare 
nasmaak achter. Men verwart 
aanpassen met acculturatie. Ac- 
culturatie gaat doorgaans sa- 
men met valse schaamte: het ei- 
gene zou minder zijn dan het om- 
ringende … 


lees Verder 


P7 





Maar als je even je 
gezonde verstand gebruikt, kom 
je alras tot de ontdekking dat on- 
danks die aanpassing niets mis 
is met je cultuur. Je moet eerlijk 
genoeg durven zijn te erkennen 
dat er een verschil is tussen aan- 
passen en het nastreven van ac- 
culturatie. Aanpaàssing is op 
praktische gronden noodzake- 
lijk. Ik zou bijvoorbeeld gek zijn 
als ik mein het Hollandse najaar 
zou kleden zoals ik dat op Cura- 
gao of Aruba zou doen. Evenmin 
moet je niet elke dag Antilliaans 
willen eten, want dat is in de 
eerste plaats veel te duur, in de 
tweede plaats zijn de voedselge- 
wassen, zijn de eetgewoonten 
hier klimatologisch bepaald. 


Wat is er trouwens tegen de Hol- 
landse pot? Maar … ik spreek 
met een Antilliaans accent Ne- 
derlands. Moet ik me daarvoor 
schamen? Geen denken aan. Er 
zijn Limburgers, Groningers en 
Friezen die veel minder ge- 
makkelijk te verstaan zijn in Ne- 
derland dan ik. Natuurlijk wil ik 
wel zo goed mogelijk, dat wil zeg- 
gen zo accentloos mogelijk ne- 
derlands spreken, maar dat 
geldt ook voor mijn Engels, mijn 
Spaans. 


\ Nog een voorbeeld 
schiet mij te binnen dat ik kwijt 
wil. In de tien jaren dat ik deze 
functie uitoefen, redigeer ik ’An- 
tilliaans nieuws brief’. Vóór mij 
deed een ander dat gedurende 
vijftien jaar. Nu hoor ik steeds 
vaker het verwijt dat dit blad nog 
steeds in het Nederlands ver- 
schijnt. 


Opnieuw het zelfde probleem. 
Schaamt de Antilliaan zich Ne- 
derlandste kennen? Ik heb vurig 
geloofd in het Antilliaans eige- 
__ne, maar de balans is doorgesla- 
gen. Meer dan een vijfde van de 
lezers van de Antilliaanse 
nieuwsbrief bestaat uit Neder- 





landers. Ik zou opnieuw een kans 
missen die Nederlanders iets 
zinvols over ons land te vertel- 
len. Door ons opnieuw in de ivo- 
ren toren te zetten van het over- 
trokken nationalisme schaden 
we onze mogelijkheden gekend 
te worden en daardoor bemind. 


Trouwens, er zijn ook Bovenwin- 
ders die dit blad ontvangen. Zij 
kennen evenmin Papiamentu en 
zij zijn minstens even goede An- 
tillianen als zij die van de Bene- 
denwinden komen. De Beneden- 
winder heeft een haat- 
liefdeverhouding ontwikkeld je- 
gens de Nederlander. Hij reali- 
seert zich onvoldoende dat we 
vandaag niet zouden zijn die we 
zijn zonder de Nederlanders. 

An- 
tillianen met een getinte huid 
vergeten te gemakkelijk hoeveel 
Nederlands bloed er door het 
hunne gemengd is. Dat beperkt 
zich echt niet tot de blanke Pro- 
testanten’. Ik kan dat met bewij- 
zen staven. Toen na 1950 de An- 
tillen begonnen met een beur- 
zenbeleid, waardoor Antilliaan- 
se jongens —de meisjes kwamen 
pas later aan de beurt — in drom- 
men naar Nederland konden ko- 
men in de jaren van hun vor- 
ming, was het ongehoord te ver- 
langen met de grote vakanties 
naar huis terug te keren. Zo iets 
was veel te kostbaar. Veel van 
die bursalen uit de vijftiger jaren 
zijn later met een Nederlandse 
vrouw teruggekomen. Zij ver- 
wekten kinderen, die van hun 
moeder Nederlands leerden als 


eerste taal. Zijn die kinderen 
tweederangs Antillianen omdat 
zij Nederlands bloed hebben? 


Dan zou het er slecht uitzien 
voor die Hollandse jongen die 
een Antilliaanse schoonheid tot 
de zijne wil maken en de Antilli- 
aan die verstrikt raakt in de net- 
ten van een hoogblonde Friezin. 
Want dat gebeurt. Wat nodig is 
voor de nabije toekomst —en ik 
stel voorop dat ik met grote be- 
wondering het werk van mijn 
collega Daal heb gadegeslagen, 


_al kan ik mij soms met zijn in- 


zichten minder verenigen— dat 
we die gesignaleerde haat- 
liefde-verhouding positief gaan 
omzetten door aan de autochtone 
Nederlander te gaan vertellen 
wie we zijn, welke verworvenhe- 
den onze cultuur rijk is. 


En we 
hebben wat te tonen, te vermel- 
den. Cultuur is dat wat we ver- 
worven hebben en dat is heel 
wat. Onze cultuur groeit steeds 
verder uit, dus onze mededeling 
wint aan kwaliteit. 


De noodzakelijke zuinigheid 
heeft voorkomen dat wij die hier 
in huis werken, Antilliaanse 
lucht konden inademen. On- 
danks die handicap acht ik het 


Samen met de bekende fotog- 
raaf Paul Huf en diens echtge- 
note. 


een voorwaarde van de grootste | 


orde dat we alle trends in de An- 
tilliaanse samenleving op ieder 
eiland met grote zorgvuldigheid 
volgen en alle veranderingen ten 
goede voor onszelf registreren, 
om er gelukkig mee te zijn als 


Antilliaan, om er de Nederlan- | 


ders over te vertellen. Misschien 
ontdekt hij bij ons ook iets waar- 
mee hij zijn voordeel kan doen.” 


Zou daar misschien een voor- 
beeld van te geven zijn? 

“Toen prinses Juliana kwam 
zien hoe de middelen waren be- 
steed die ze beschikbaar had ge- 
steld uit het nationaal geschenk 
bij haar abdicatie als koningin, 
sprak ze er haar verbazing en 
voldoening over uit dat ze op de 
eilanden nog zoveel prachtig 
vrijwilligerswerk aantrof dat ge- 
heel belangeloos werd verricht. 


Dat zal je in Nederland zo niet 
vinden. De prinses was daar erg 
verheugd over. Aan dit feit is via 
de film en via de pers uitvoerig 
aandacht besteed. Dat was een 
vorm van cultuurpromotie van 
de beste soort. Ervaringen van 
dit kaliber wil ik kunnen sig- 
naleren en overdragen. En na- 
tuurlijk de cultuuroverdracht in 
de enge zin: artistieke presta- : 
ties.” 


Zou U nu een algemene samen- 
vatting kunnen geven, een soort 
van credo voor voorlichting en 
cultuur samen? 


“We moeten ons bewust zijn dat 
ons leefpatroon, onze gedragsge- 
woonten, afwijken van de Neder- 
landse. De homo caribiensis on- 
derging andere impulsen, ande- 
re invloeden dan de autochtone 
Nederlander. Ook andere Euro- 
pese volken hebben een afwij- 
kend gedragspatroon. Daarom 
moeten wij af van die ivoren to- 
ren, misschien wel beter nog te 
zeggen onze gevoelens van min- 
derwaardigheid die we zo graag 
overcompenseren. 

We moeten de 
betere kant tonen van onze ver- 
worvenheden, cultuur uitdra- 
gen van de grote K en de kleine 
k’s die op de bodem van de ziel 
van ons volk van nature aanwe- 
zig zijn en waarvan ik weet dat 
ook de Nederlander daar met 
graagte van meegeniet … Laten 
we ook zo eerlijk zijn te erkennen 
dateen deel van onze verworven- ° 
heden van Nederlandse afstam- 
ming zijn die we op onze eigen 
Caribische manier verwerkt 
hebben. Misschien ontdekken de 
Nederlanders op zekere dag in 
onze cultuur zaken die ze op hun 


beurt graag willen adapteren.” 


‘door 


Freek van Wel 


H 





eecooeodeoooese: 


rn 
De (Door Catherir 





BEU 5- EN NIEUW: 


SERICHEN _Af2- LS 


> AE 
î ee rde Un 
2000000060 





a ove 








UE HAP 


BEP MOORE: 
HUIDSKLE JR MAAKT 


HIER VEF 


Een ondertoon van wee- 

moed valt er te onderkennen, 
als Bep zegt, dat ze hier be- 
paalde dingen mist, zoals 
“heerlijke diskussies”, infor- 
matieve televisie-programma's 
e.d. Maar toch wil ze niet 
naar Holland terug. De rest 
van haar leven hier door- 
brengen lijkt haar ook niet 
ideaal. Het liefst zou ze 
naar de Verenigde Staten wil- 
len. 


“Hier is zo klein, de 
mensen inoeten mondialer 
gaan denken.” Eén van de 
zaken, die haar beslist niet 
goed ligt, is de wijze waarop 
het papiaments wordt doorge- 
drukt, tot in de schoollo- 
kalen toe. "Dat hier een ei- 
gen konversatie-taal bestaat, 
daar kan niemand iets tegen 
hebben, het valt juist toe te 
juichen. Maar waar gaat een 
mens in Godsnaam met het 





papiaments nav ->e? Er moet 
een officiele val komen, 
engels of spa: Dát is de 
beslissing, die ‚ moet ne- 
men.” 

Over dit orterwerp gaat 
ze direkt verder “De papia- 
mentisering hee: geleid tot 
een verarming «» televisie- 
en _ radio-progs ma's. Ik 
ben het zonder meer eens 
met antillianiser-7, maar dat 
kan zeker niet ov «ile fronten 
en beslist niet vat de taal 
betreft. Daar soor je jezelf 


mee op.” Erugszins ver- 
ontwaardigd sse ze mij de 
vraag: "De me: die het 
papiaments ropageren, 
welke taal spre: + die thuis 
en waar sturen hun kinde- 
ren voor verde: studie naar 
toe?” 

Ik wijs Bep / „erop, dat 
de Curacaose: seenschap 





BEP MOORE 





dt 
Meinders 





ma en Cootje Hack) 
Mee li, 


SCHIL UIT 


erg gevoelig is:”Ben je niet 
bang deze uitspraken te 
doen?” Zeker niet, zegt ze, 
er bestaat hier toch demokra- 
tie en nog altijd mag ik me 
vrij uiten.” 


Bij de deur neemt ze harte- 
lijk afscheid. Ik drentel naar 
mijn kamer terug. Het is er 


plotseling zo leeg…… 


Ze is maar één meter 65 
lang, haar gewicht komt net 
boven de vijftig kilo's uit. 
Maar haar persoonlijkheid 
vul: de zaal. Niet alleen tij- 
dens toneel-voorstellingen. 
Ook bij een gesprek dat met 
haar wordt gevoerd. 

Bep Moore wéét waarover 
ze praat, sterker nog: ze 


heeft. zeer uitgesproken me- 
ningen, waar ze fel voor 
op komt en die blijft ver- 
dedigen. 

Over haar huwelijk met 
een donkere Antilliaan 
zegt ze kort en bondig: 
“Ik heb daar geen pro!iemen 
mee, mijn man wél, Vreemd, 
maar een duitenlander, die 
hier nooit is geweest wordt 





door de gemeensch:. _veac- 


cepteerd, een lands dat 
lange tijd is wegg ven, 
niet.” 

Bep Moore heeft r seer 
pijlen op haar boog: let 
hier zoveel op kle: het 
maakt verschil uit. de- 
handelt hier de an ar 
zijn huidskleur. M: kt 
het geen barst uit o, d 
een graadje donke f 
lichter is, sluik he. 
of niet.” 


ure 4 


TERDAG SPECIAL 


” 





Ontmoeting 


Bep Moore werd 31 jaar 
geleden in Arnhem in de 
Nederlandse provincie Gelder- 
land geboren. Later verhuis- 
de ze naar Hilversum, Op 
22-jarige leeftijd begon ze er 
met toneel en deed. later 
ook televisie-werk._ 

Een aanrijding op de brom- 
mer gaf haar leven een niet- 
verwachte wending. Met 
kneuzingen en een gebroken 
arm - niet bepaald de ideale 


situatie: om een man te. 
‘ontmoeten - kwam ze in 


het ziekenhuis in kontakt met 
John Moore, een op Aruba 
geboren Antilliaan, die er 
toen al langer dan tien 


jaar in Nederland op had 
zitten. De twee kenden el- 
kaar eerder wel, maar 


“vluchtig.” In 1973 trouwden 
ze, twee jaar later werd het 
eerste kind geboren. Acht jaar 
later, in 1981 dus, besloten 
de Moores zich in de Antil- 
len te komen vestigen. 

Ze zegt hierover:'Mijn man 
was in Nederland direkteur 
van een verpleeghuis. Maar 
wij bleven beiden zo een 
beetje in hetzelfde kringetje 
ronddraaien. Vooral voor 
John ‘was dat geestdodend. 
En na twintig jaar was hij 


“op Holland uitgekeken. Zijn 


idealistische instelling dreef 
hem ertoe weer voor zijn 
land te komen werken.” 
Geinteresseerd vragen wij of 
voldaan is aan de verwach- 
tingen, die zij en John van 
Curacao hadden. "In sommi- 
ge opzichten wel, in andere. 
weer niet. Mijn man bij- 


zie Verder 


Ea 








Var seht | 


voorbeeld, kan zich in zijn 
werk niet ontplooien, zoals 
hij dat zelf graag zou wil- 
len en hem dat voor ogen 
heeft gestaan, voordat hij 
hier naar toe vertrok,” 


A Streetcar named Desire, dat 
onlangs nog zo suksesvol door 
Pegasaya op de planken is ge- 
bracht, was het vierde stuk, 
waarin ze op Curacao 
speelde. Daarvóór waren het: 
Privé voor Twee (1983), Er 
valt een traan op de tompoes, 

(1984) en Scrooge en ae), 
(eind vorig jaar). 


“Ben je na een voorstelling 
moe?”, vragen we haar, 
omdat we haar van nabij 
doende’ hebben gezien in 
de inspannende en enerve- 
rende hoofdrol in ”'Stfeetcar.*’ 
Ze wacht geen moment: "Ja, 
maar dan wel héérlijk ver- 


ib foe Ve Freh 


moeid. En je voelt ook van- 
zelf aan, als het goed is ge- 
gaan, dat merk je ook aan 
de kollega's.” Ze stapt - 
ongevraagd - over en geeft 
haar mening over het publiek: 


"De mensen die naar de 
première „ komen, dät zijn 
de echte liefhebbers, ze zijn 
toneel-minded. Het midiwebk- 
se publiek gaat ook zeer 
bewust naar een voorstelling 
toe. Maar de zaterdag-mensen 
dat zijn de uitgaanders, min-! 
der kritisch ook, lacherig." 
Bep Moore gilt het uit, als we 
haar vragen of ze zich de prima! 
donna voelt van het Curacao) 
se toneel. Dan zegt ze, plot- 
seling heel ernstig: “Neen, 
neen, ddt zou te ver gaän. 
Er zijn nog heel wat anderen, 
die spelen, die goed spelen. 
Sommige van Hen heb ik nog 
niet bezig gezien. | 


BEURS- EN NIEUWSBERICHTEN 


Goede resultaten geboekt 


ENGELS ALS INSTRUKTIE- 
TAAL OP BOVENWINDEN 


(Van onze korrespondente) 

PHILIPSBURG - Eén der 
meest gerenommeerde Ameri- 
kaanse uitgeverijen van educa- 
tieve boeken, de “Ginn Educa- 
tional Textbook Publishing 
House", hield onlangs de jaar- 
lijkse conventie in St. Maarten's 
Mullet bay Resort. Dat St. 
Maarten hiervoor de eer ver- 
wierf, kwam vooral door de re- 
laties, die dit bedrijf heeft met 
het departement van onder- 


wijs alhier, in het bijzonder met — 


mevrouw Carmen Hughes. 


Mevrouw Hughes, edviseuse 
Engelse taal er coordinatrice 
leesprogramma lager onderwijs, 
houdt sedert 1980 kontakten 
met voornoemde _ uitgeverij, 


wiens “managed system of rea- 
ding’ door haar werd verkozen 
vcor kleuter. en lager onderwijs 
voor de Bovenwinden. Het pro- 
gramma werd voor het eerst 
van februari tot jun: 1981 jn een 
pilot-nrojekt toegepast in elf 
klassen van vijf scholen met het 
doel systeem en orde in het 
leesprogramma te scheppen. 
Evaluatie leverde gunstige 
resultaten op, zodat besloten 
werd met deze methode verder 
te gaan. Momenteel werken 39 
klassen van acht scholen en kleu- 
terscholen met dit leesprogram- 
ma en de resultaten zijn erg po- 
sitief, aldus mevrouw Hughes. 
Grote waardering heeft ze ook 


voor de uitgeverij, daar Ginn- 





JOHN MOORE 3 


Zaterdag 2 februari 1985 


voor het samenstellen van de 
leerstof grondig onderzoek en 
evaluaties verricht alvorens de 
boeken uit te geven. Een indruk- 
wekkend team van experts 
staat daar garant voor. 


Dit vernamen \» van Gin’s 
president Bob Bake. tijdens de 
laatste avond van de conventie, 


„waar naast onderscheidingen aan 
een groep 


geselecteerde me- 
dewerkers, ook mevrouw 
Carmen Hughes een blijk van 


_ waardering mocht ontvangen. 


Zoals bekend, wordt op de 
Bovenwindse eilanden in kleu- 
terscholen en lagere scholen de 
Engelse taal als instruktie-taal 
gehanteerd, Dit sluit uiteraard 





aan bij de behoefte en achter- 
gronden van het Bovenwindse 


kind. In de derde klas wordt 


er zorgvuldig in het Nederlands 
omgeschakeld, waarna deze 
taal tot en met de zesde klas 
aangehouden blijft. Dit i.v.m. 
verdere studie, die tot op heden, 
zoals elders op de Nederlandse 
Antillen nog steeds in het Ne- 
derlands geschiedt.